ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਵਿਰਾਸਤ
ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਤਨ ਅਤੇ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਫੌਜੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਪੰਥ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਅਟੱਲਤਾ ਅਤੇ ਯੋਧਾ ਰੂਹ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ "ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ" ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਵਿਧੀਵਤ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਿੱਤੀ। ਨਾਂਕਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਇਸ ਦਲ ਦਾ ਨਾਂ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਭਗਤ, ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੇ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਅਮਰ ਆਦਰਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਨੰਦੇੜ ਵਿਖੇ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਜ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਬਾਬਾ ਬਿਨੋਦ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾ ਜਥੇਦਾਰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ, ਨਗਾਰਾ ਅਤੇ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬਖ਼ਸ਼ੇ ਗਏ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦਲ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਿਤਵ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣੀਆਂ। ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਬੁੱਢਾ ਦਲ ਨੇ ਮੁਗਲਾਂ, ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਿਹੰਗ ਯੋਧੇ ਗੁਰਦੁ...